Onyks: Historia, Symbolika i Praktyczne Wskazówki

Czarny, głęboki i bardzo elegancki. Onyks od dawna przyciąga uwagę swoim charakterystycznym wyglądem. Pasuje zarówno do minimalistycznej biżuterii, jak i do bardziej wyrazistych dodatków. Nic dziwnego, że jest jednym z kamieni, po które bardzo chętnie sięgają osoby lubiące klasykę.

Ale onyks to nie tylko czarny kamień, który znamy z bransoletek i pierścionków. Jego historia jest znacznie ciekawsza.

Czym właściwie jest onyks?

Onyks należy do grupy chalcedonów, czyli mikrokrystalicznych odmian kwarcu. Jego charakterystyczną cechą są równoległe warstwy, które odróżniają go od agatu, którego wzory są zazwyczaj bardziej nieregularne i koncentryczne.

Klasyczny onyks występuje w różnych zestawieniach kolorystycznych, między innymi czerni, bieli, szarości, brązu czy czerwieni. Odmiana z czerwonymi i brązowymi pasami nazywana jest sardonyksem.

W biżuterii najczęściej spotykamy jednak onyks czarny – elegancki, jednolity i bardzo charakterystyczny.

Skąd wzięła się nazwa „onyks”?

Nazwa pochodzi od greckiego słowa „onyx”, oznaczającego paznokieć lub pazur.

Brzmi trochę dziwnie jak na nazwę kamienia, ale ma swoje uzasadnienie. Jasne, półprzezroczyste odmiany onyksu mogą przypominać wyglądem płytkę paznokcia.

Czyli nazwa kamienia nie jest przypadkowa – została zaczerpnięta z jego wyglądu.

Czarny onyks – czy naprawdę jest naturalnie czarny?

I tutaj pojawia się jedna z ciekawszych rzeczy.

Jeżeli kupiliście kiedyś intensywnie czarne koraliki onyksu, warto wiedzieć, że duża część materiału sprzedawanego jako czarny onyks jest barwionym chalcedonem. Naturalnie jednolicie czarny chalcedon jest stosunkowo rzadki.

Barwienie kamieni nie oznacza jednak, że są one „fałszywe”. Jest to znana i stosowana od dawna metoda uzyskiwania intensywnego czarnego koloru.

Dlatego przy zakupie biżuterii warto pytać sprzedawcę, czy kamień jest naturalnie wybarwiony, czy poddany obróbce.

Onyks a „onyks” – mała pułapka

Ciekawostką jest również to, że nie wszystko, co nazywa się onyksem, jest prawdziwym onyksem.

Określenie „onyks meksykański” czy „onyks marmurowy” może odnosić się do materiałów, które są w rzeczywistości odmianami kalcytu, a nie chalcedonu. Są one znacznie miększe od prawdziwego onyksu.

Dlatego sama nazwa handlowa nie zawsze mówi nam dokładnie, z jakim minerałem mamy do czynienia.

Onyks w historii

Onyks był ceniony już w starożytności. Wykorzystywano go między innymi do wykonywania kamei, pieczęci, naczyń i ozdobnych przedmiotów.

Szczególnie ceniono kamienie z wyraźnymi, kontrastującymi warstwami. Różnokolorowe pasma pozwalały artystom wykorzystać kolejne warstwy kamienia do tworzenia wypukłych wzorów.

To właśnie dlatego onyks i sardonyks były tak popularne w sztuce jubilerskiej i zdobniczej.

Ciekawostki o onyksie

1. Onyks jest odmianą kwarcu.
Nie jest osobnym minerałem w takim znaczeniu jak np. ametyst. Należy do rodziny chalcedonów, które są mikrokrystalicznymi odmianami kwarcu.

2. Prawdziwy onyks ma charakterystyczne równoległe pasma.
To właśnie układ warstw jest jedną z jego najważniejszych cech.

3. Sardonyks to również onyks.
Różnica polega na kolorze pasm – w sardonyksie pojawiają się charakterystyczne czerwone lub brązowe warstwy.

4. Onyks ma twardość około 6,5–7 w skali Mohsa.
Dzięki temu jest dość trwałym materiałem do wykonywania biżuterii, choć oczywiście nadal warto chronić go przed mocnymi uderzeniami i zarysowaniami.

5. Onyks był wykorzystywany do tworzenia kamei.
Różne kolory jego warstw pozwalały rzeźbiarzom uzyskiwać efekt jasnego wzoru na ciemnym tle.

6. Czarny onyks nie zawsze jest „naturalnie czarny”.
W handlu bardzo często spotyka się czarny chalcedon poddany barwieniu.

7. Onyks i agat są bliskimi kuzynami.
Oba należą do grupy chalcedonów, ale różnią się przede wszystkim sposobem ułożenia warstw.

Onyks w biżuterii

Czarny onyks świetnie sprawdza się w biżuterii, ponieważ jest bardzo uniwersalny.

Pasuje do srebra, złota, stali, a także do naturalnych sznurków i minimalistycznych bransoletek. Dobrze wygląda zarówno sam, jak i w połączeniu z innymi kamieniami.

Ja szczególnie lubię go za to, że nie potrzebuje wielu dodatków. Sam czarny kamień potrafi zrobić całą bransoletkę.

Można go połączyć na przykład z:

• hematytem,
• lawą wulkaniczną,
• jaspisem,
• tygrysim okiem,
• kryształem górskim,
• agatem,
• jadeitem.

Co symbolizuje onyks?

W tradycjach związanych z kamieniami onyks często kojarzony jest z siłą, spokojem, ochroną i stabilnością.

Nie są to jednak właściwości potwierdzone naukowo. To symboliczne znaczenia, które przez lata przypisywano kamieniom w różnych kulturach i tradycjach.

I chyba właśnie to jest w nich najciekawsze – możemy traktować je nie tylko jako minerały, ale również jako małe symbole tego, co jest dla nas ważne.

Jak dbać o onyks?

Onyks jest stosunkowo trwały, ale jak każda naturalna kamienna biżuteria wymaga odrobiny uwagi.

Najlepiej:

• przechowywać go osobno, żeby nie został porysowany przez twardsze materiały,
• unikać kontaktu z perfumami i silnymi detergentami,
• nie moczyć biżuterii przez długi czas,
• po noszeniu przetrzeć ją miękką, suchą ściereczką.

Dzięki temu kamień zachowa swój połysk i piękny wygląd na długo.

Onyks – mój wybór dla miłośników klasyki

Onyks jest jednym z tych kamieni, które nie potrzebują dodatkowej oprawy. Czarny, prosty i elegancki – pasuje praktycznie do wszystkiego.

A kiedy pozna się jego historię, okazuje się, że za niepozorną czarną kulką w bransoletce kryje się całkiem ciekawa historia: starożytne kamee, grecka nazwa oznaczająca paznokieć, różnokolorowe warstwy i kamień, który od wieków wykorzystywano w jubilerstwie.

I chyba właśnie dlatego onyks nigdy nie wychodzi z mody.